نقش مدیریت زراعی درحاصلخیزی خاک

خاک به خودی خود دارای ویژگی‌های لازم و کافی برای باروری محصولات و توانمندی ذاتی برای مرغوبیت را دار است. به عنوان مثال خاکهای آبرفتی به سبب دارا بودن عناصر مغذی ماکرو و میکرو ،قابلیت بالایی برای باروری و حاصلخیزی خاک دارند. البته این موضوع به طور مطلق نیست و دست اندازی ما انسانها خیلی از  استاندارد ها را به هم میزند. به طور مثال   استفاده بی رویه از سموم و کودهای شیمیایی و یا شخم نامناسب  مخاطرات فراوانی را در اراضی بوجود آورده است  همچنین میتوان به عدم آیش گذاری مزارع اشاره کرد . البته در بعضی مواقع نیز فعالیتهای ما به حاصلخیزی کمک شایانی می نماید د ر این مقاله چند نمونه از فعالیتهایی که میتواند در راه بهبود مدیریت زراعی تاثیر گذار باشد را معرفی مینماییم 

ادامه نوشته

شوری و رشد گیاه

نشریه شماره 60 آزمایشگاه تحقیقات شوری آمریکا که به نامHandbook-60 معروف است (Richards,1954) مدت ها مورد استفاده قرار می گرفت و در آ« مقاومت برخی گیاهان نسبت به شوری تعیین شده است . مطالب ذکر شده در آن کتاب مورد بررسی مجدد کارشناسان قرار گرفته است. بر اساس اطلاعات جدید ، گیاهان قادرند در مقابل شوری بیش از آنچه در کتاب مذکور آمده است مقاومت نمایند. مطالبی که در زیر می آید بر اساس نتیجه گیری است که از تحقیقات اخیر به عمل آمده است.

ادامه نوشته

شرح علائم کمبود عناصر

یافتن یک برگ یا حتی یک گیاه که تمام علایم مشخصة یک نوع کمبود را در خود داشته باشد، امری غیر معمول است. دانستن اینکه تک تک علایم چگونه به نظر می‌رسند، بسیار خوشایند است امّا این امکان وجود ندارد چرا که علایم به صورت ترکیبی با همدیگر در گیاه اتفاق می‌افتند.

بسیاری از عبارات اشاره شده در ذیل در تشریح علایم کمبود، معقولانه و بدیهی به نظر می‌رسند؛ هر چند تعدادی از آنها به معنی واقعی کمبود مواد غذایی در مزرعه به شمار می‌روند. برای مثال، اصطلاح کلروتیک که یک اصطلاح عمومی برای زرد شدن برگ‌ها به خاطر از دست دادن کلروفیل است، نمی‌تواند بدون توصیفات اضافی به کار رود، زیرا اگر کلروز سرتاسری باشد، نشانة کمبود نیتروژن، کلروز بین وریدی به خاطر کمبود آهن یا کلروز حاشیه‌ای به دلیل کمبود کلسیم می‌باشد. اصطلاح دیگری که بارها در تشریح علایم کمبود مواد غذایی به کار می‌رود، نکروتیک است که اصطلاحی عمومی برای بافت‌های قهوه‌ای شده و مرده است. این علامت همچنین می‌تواند با فرم‌های متنوعی ظهور کرده و به عنوان وضعیتی در علایم نکروتیک به شمار رود

ادامه نوشته

کشاورزی ارگانیک

کشاورزی پایدار به عنوان بینشی است که بر اهداف انسان و شناخت وی از آثار فعالیت های کشاورزی بر محیط زیست متکی است. جهت دستیابی به چنین نظامی می بایست تجربیات و دانش گذشتگان را در نظر گرفت و در کنار پیشرفت های جدید و علمی، روش هایی را در فعالیت های کشاورزی به کاربرد که تاثیر کمتری را بر محیط زیست دارد و سلامتی انسان را به مخاطره نمی اندازد. به منظور دستیابی به کشاورزی پایدار در نظر گرفتن اقدامات زیر ضروری می باشد(۱).

ادامه نوشته

ترکیبات معدنی (غیرآلی)

گوگرد
گوگرد اولین قارچ کش موثر بوده که استفاده از ان به قرنها پیش بر میگردد. این ماده به عنوان یک قارچ کش محافظتی است که روی جوانه زنی کنیدیوم اثر بازدارندگی دارد. استفاده از ترکیب گوگرد و آهک ابتدا برای کنترل سفیدک پودری میوه ها توصیه شد و ترکیبات و مخلوطهای دیگر گوگرد(بیش از ۲۰نوع) هنوز به طور وسیعی در سیب، انگور و دیگر محصولات زراعی به کار میرود.
گوگرد علیه چند جایگاه بیوشیمیایی عمل می کند. ضمن بازداری از تنفس سلولی،تولید سولفید هیدروژن را کاهش داده، پروتئینها را تخریب کرده و با فلزات سنگین در درون سلول قارچی تشکیل کلات می دهد. فعالیت انتخابی گوگرد علیه سفیدکهای پودری ممکن است به خصوصیت رشد بی حفاظ و منحصر به فردشان نسبت داده شود و یا ممکن است ناشی از جذب به وسیله لایه های چربی کنیدیوم باشد.
گوگرد دارای فعالیت کنه کشی نیز می باشد. به طور مثال علیه کنه های تار عنکبوتی استفاده می شود ولی در شرایط مرطوب و گرم(بالاتر از۳۵ درجه سانتیگراد) ممکن است گیاهسوزی بدهد.

ادامه نوشته

داکوچایف – پدر علوم خاک

ویزلی وازیلِویچ داکوچایف، پدرعلم خاک یا پدولوژی
او علم خاک را در کشور روسیه توسعه داده و شاید اولین کسی بود که به بررسی وسیع جغرافیایی انواع مختلف خاک ها پرداخت. بی اغراق سهم بزرگ او در علم، قرار دادن خاک در نقشه بود. او نظریه ای ارائه داد با این مضمون که تنوع جغرافیایی انواع مختلف خاک ها را می توان نه تنها با عوامل زمین شناسی ،(منشاء مواد) بلکه با آب و هوا وعوامل توپوگرافی وزمان در دسترس برای مطالعه خاک و خاک شناسی (تشکیل خاک ) توصیف کرد.

ادامه نوشته

پاسخ پلیمرهای جاذب آب به نمک ها و کودها

ظرفیت حمل آب به وسیله هیدروژل اغلب موقع اضافه شدن عناصر غذایی به آب و یا محلول هیدروژل ها کاهش می یابد ( بومن و اونز ، ۱۹۹۱ ) . در شرایط آزمایشگاهی ظرفیت حمل آب هیدروژل ها به وسیله مصرف آب دیونیزه شده تعین می شود . محلول های کودی دارای پتاسیم و آمونیوم ( کاتیون ها یک ظرفیتی ) مقدار جاذب آب هیدروژل PAM را تا ۷۵ درصد کاهش می دهد . مصرف کلسیم ، منیزیم ، آهن و غیره ( کاتیون های دو ظرفیتی ) مقدار جذب آب را تا ۹۰ درصد کاهش می دهد ( پترسون ، ۲۰۰۲ ) .

ادامه نوشته

مدیریت اسید شویی در سیستمهای آبیاری قطره ای

امروزه با توجه به بحثهای جدی شکل گرفته در زمینه توسعه روشهای آبیاری نوین به منظور استفاده بهینه و موثر از منابع آبی و مقابله با محدودیتهای آبی بوجود آمده در دنیا، موضوع مدیریت و نگهداری این نوع سیستمها نیز مطرح می شود. اعمال صحیح این نوع مدیریت در تداوم بکار گیری این نوع سیستمها و حفاظت از منابع آبی نسبت مستقیم داشته و فرهنگ گسترش صحیح این نوع سیستمها را بهمراه خواهد داشت.
عدم رعایت رفتار صحیح در نگهداری و بهره برداری از این سیستمها عواقب ناگواری در بسیاری از مناطق دنیا بهمراه داشته به طوری که علی رقم سرمایه گذاریهای سنگین در این بخش نه تنها فرهنگ استفاده و گسترش بکارگیری سیستمهای آبیاری رشدی نشان نداده بلکه تاثیر منفی در اذهان و تفکرکشاورزان آن مناطق را بهمراه داشته است.
از این رو متن حاضر قدمی است هر چند کوچک در شناساندن رفتار های عملی در نحوه نگهداری و مدیریت بهره برداری از اینگونه سیستمها. در متن حاضر نخست به مدیریت اسید شویی به منظور پیشگیری از انسداد اجزای سیستمهای آبیاری قطره ای پرداخته شده است، امید است در آینده نزدیک به دیگر ارکان مدیریت بهره برداری و نگهداری سیستمهای آبیاری تحت فشار پرداخته شود.

ادامه نوشته

اندازه­گیری میزان عناصرسنگین در گیاه

جهت اندازه­گیری عناصرسنگین نمونه­ها را به مدت ۴۸ ساعت در داخل آون در دمای 65 درجه­ی سانتی­گراد قرار می­دهیم تا نمونه­ها به وزن ثابت برسند. پس از خشک­شدن در هاون پودر می­کنیم و از الک 5/0 میلی­متری عبور می­دهیم.

دو گرم از هر نمونه خشک شده ریشه و یا ساقه توزین و به لوله‌های شیشه ای انتقال داده خواهدشد. پنج میلی­لیتر اسید نیتریک غلیظ (65%) به آن اضافه می­شود و به مدت دو ساعت در دمای 110 درجه سانتی­گراد با استفاده از بلوک‌های حرارتی هضم خواهدگردید.

بلوک‌های حرارتی مورد استفاده شرایطی را فراهم می‌آورد که انتهای لوله‌های شیشه ای مورد استفاده مسدود بوده و با عبورآب، گازهای خروجی از لوله‌ها تحت تاثیر فرآیند میعان به شکل مایع به سیستم برگشته و امکان خروج از آن را نداشته باشند

ادامه نوشته

نیاز غذایی درخت

رطوبت، تهویه، درجه حرارت، نور مناسب، تعادل تغذیه ای، محیط مناسب رشد ریشه، عدم وجود مواد مضر و آفات و بیماری بر رشد و تولید درختان میوه تاثیر می گذارد. 

آیا می دانید عواملی که بر رشد و تولید درختان میوه تاثیر می گذارد عبارتند از رطوبت، تهویه، درجه حرارت، نور مناسب، تعادل تغذیه ای، محیط مناسب رشد ریشه، عدم وجود مواد مضر و آفات و بیماری

ادامه نوشته

ميكروارگانيسم هاي حل كننده فسفات در خاک

در خاك ميكروارگانيسم هايي وجود دارند كه با توليد متابوليت هاي اوليه و ترشح در خاك قادرند روي كاني هاي معدني و تركيبات آلي فسفاتي اثر گذاشته، موجب آزادسازي فسفر و حل شدن آن در محلول خاك گردند. معمولاً فرآیند معدني شدن به كمك واكنش های آنزيمي صورت مي گيرد. معروف ترين آنزيم هاي مؤثر بر اين تركيبات، فسفاتازها هستند كه بيشتر به دو صورت فسفاتاز اسيدي و قليايي وجود دارند. فسفري كه از فرآيند فوق آزاد مي گردد به صورت هاي مختلف توسط ميكروارگانيسم هاي ديگر و گياهان مصرف مي گردد بسياري از قارچ ها و باكتري ها توانايي حل كردن فسفات هاي نامحلول را در شرايط آزمايشگاهي دارند، اگرچه تعداد باكتري ها از قارچ هاي حل كننده فسفات بيشتر است ولي قارچ ها توانايي بيشتري براي انجام اين عمل دارند. مهمترين ميكروارگانيسم هاي حل كننده فسفات از باكتري ها Pseudomonas spp.، Bacillus spp. و نيز بعضي از انواع استرپتوميسيت ها و از قارچ ها جنس هاي Aspergillus و Penicillum مي باشند

ادامه نوشته

مکانيسم‌هاي جذب و انتقال روي در گياهان

جذب روي در مراحل مختلف رشد گياه متفاوت است. به طوري که بيشترين جذب در اوائل رشد صورت گرفته و به مرور زمان مقدار آن کاهش مي‌يابد. روي عمدتاً به فرم يون دو ظرفيتي Zn2+ از محلول خاک جذب گياه مي‌شود. در خاک‌هاي داراي واکنش قليايي اين يون به صورت Zn(OH)2+ نيز جذب گياه مي‌گردد. جذب روي توسط گياه با دو مکانيسم فعال و غيرفعال صورت مي‌گيرد. جذب غيرفعال روي از طريق جذب الکترواستاتيکي آن بر روي ديواره سلولي و ساير سطوح خارجي سلول‌هاي ريشه گياه صورت مي‌گيرد

ادامه نوشته

عناصر اصلي و مهم خاک

نيتروژن:

نيتروژن يکي از اجزاي موجود در پروتئين است که به صورت غذا در گياه ذخيره مي شود. نيتروژن معمولا در بخشهاي ديگري از سلول مثل کلروفيل و همچنين در ساختار آمينو اسيدها نيز وجود دارد.

علائم کمبود: روشن تر شدن قسمتهاي سبز گياه - تغيير رنگ برگهاي پير به رنگ سبز روشن و علائم شديدتر رنگ برگ به زردي مي گرايد و سرانجام موجب مرگ برگ مي شود. 

علائم زيادي: افزايش نيتروژن باعث توليد گياه پر آب و ضخيم و در نتيجه تغيير رنگ شاخ و برگ به رنگ سبز تيره مي شود. همچنين گياه نسبت به بيماريها و آفات حساسيت زيادي پيدا مي کند.افزايش نيتروژن در محصولات ميوه اي باعث آسيب شکوفه و گل مي شود و کيفيت محصول را کاهش مي دهد.

ادامه نوشته

روش اندازه گیری کلر

در اندازه گیری شوری یکی از مهمترین عناصر کلر است که اساس اندازه گیری آن تیتراسیون رنگ سنجی است. برای اندازه گیری کلر cc 5 از نمونه آب را با استفاده از پیپت برداشته و داخل ارلن می ریزیم 7-6 قطره معرف کرومات پتاسیم K2Cr2O7 به نمونه اضافه می کنیم و سپس بورت را با نیترات نقرهAg NO3 پر کرده و با استفاده ا آن تیتر را آغاز می کنیم. برای اندازه گیری کلر از نیترات نقره به عنوان تیتر کننده استفاده می شود که به Ag , NO3 تبدیل می شود که کلر در ترکیب با یون نقره تشکیل AgCl می دهد و رسوب می کند. 

ادامه نوشته

خاکهای شور و قلیا

خاکهای شور و قلیا مخصوص مناطق نیمه مرطوب یا خشک بوده و زهکشی در آنها نامناسب است. این خاکها دارای مقدار زیادی املاح محلول هستند که فقط گیاهان نمک دوست در این خاکها قابلیت زیست دارند. خاکهای قلیا اغلب در خاکهای شور به صورت نقاط پراکنده یافت می‌شوند. 

ادامه نوشته

خاک های سدیمی یا سولونتز

خاک های سدیمی یا سولونتز˛ بدین سان از خاک های شور متمایز می گردند که در آنها سهم سدیم قابل تعویض (ESP) بیش از 15 در صد از ظرفیت جذب و تعویض˛ کاتیونی (C.E.C) را تشکیل می دهد (سهم Na تبادلی گاهی بقدری زیاد است که ممکن است حتی تا 80 در صد ظرفیت تعویض کاتیونی را شامل شود). با وجود مقدار و غلظت نمک های کل کمتر از خاک های شور˛ یعنی هدایت الکتریکی عصاره اشباع کمتر از 4 دسی زیمنس بر متر˛ یونیزاسیون برخی از نمک های قلیایی سدیم موجود˛ بویژه سودا (Na2CO3) و سپس آزاد شدن Na فعال˛ pH این خاک ها را شدیدا قلیایی می کند (تا pH=10 و گاهی بیشتر از آن) معمولا خاک های سدیمی تکامل یافته در شرایط رطوبی تر و با رویش گیاهی بهتر˛ که املاح کلسیم رسوب یافته در محیط˛ آبشویی می گردند˛ ممکن است pH های کمتر 8/5 نیز داشته باشند.

ادامه نوشته

اثر مواد آلی بر حاصلخیزی و باروری خاك

l ویژگیهای فیزیكی خاك: ویژگیهای فیزیكی خاك كه از عوامل مهم و مشخصكننده رشد گیاهان میباشند، خود تابع عوامل مختلف است. در این بحث اثر متقابل مهمترین خواص فیزیكی خاك و ماده آلی مورد بررسی قرار میگیرد. 

1ـ رنگ خاك: رنگ خاك شاخص دقیقی برای تعیین حاصلخیزی نیست زیرا شاخصی كیفی به شمار میرود. در برخی موارد رنگ تیرة خاك میتواند نشاندهندة میزان مادة آلی مناسب و كافی باشد. هر چه رنگ خاك زراعی تیرهتر باشد به دلیل گرمتر شدن زودتر سطح خاك، در بهار زمان كشت تسریع میشود. 

ادامه نوشته