اثر حاصلخیزی خاک در کشت زعفران و چگونگی حاصلخیزی
اثر حاصلخیزی خاک در کشت زعفران و چگونگی حاصلخیزی2
اثر حاصلخیزی خاک در کشت زعفران و چگونگی حاصلخیزی2
عملیات به زراعی زعفران ( به طور خلاصه ) :
با توجه به اینکه اصلاح نبات زعفران از طرق به نژادی امکان پذیر نیست لذا برأی بازدهی بیشتر محصول و ارتقا کمی و کیفی ان باید به عوامل زیر متوصل شد :
1. زمین انتخاب شده برأی کاشت زعفران باید حاصلخیز بوده و غنی از مواد غذای و الی باشد .
2. پیازهای درشت و سالم عاری از هر گونه بیماری و الودگی برأی کشت مزرعه انتخاب شود .
3. ردیف کاری به جای کپه کاری نتیجه بهتری می دهد و عملیات ماشینی را در داخل مزرعه سهل و اسان می کند .
4. از پیاز های خشک کن و محافظت شده در شرایط خشک و خنک و تهویه شده استفاده شود .
5. در هنگام استراحت تابستانی گیاه زعفران از ابیاری ان خودداری شود .
6. در عمق کاشت پیاز ها دقت شود که در مناطق سرد سیر 15 ـ 20 سانتی متر و در مناطق معتدل 10 ـ 15 سانتیمتر کمتر نباشد .
7. حتی الامکان در موقع خواب تابستانه با علف های هرز مبارزه شود .
8. چون هر ساله پیازها به سطح خاک نزدیکتر می شوند افزودن لایه ای معادل 2 ـ 3 سانت متر از کود و خاک و خاکستر سبب حفاظت بیشتر پیازها از تنش های محیطی شده و در عین حال مواد مغذی بیشتری به گیاه می رسد .
9. به هنگام تهیه زمین از اضافه کردن کود های حیوانی به همراه کودهای شیمیایی لازم که قبلا به مقدار و زمان مصرف ان اشاره شده مایقه ای نشود .
10. پس از ابیاری سله شکنی زمین ضرورت کامل دارد تا گلها به اسانی بتوانند از خاک بیرون ایند منتهی باید دقت کرد که عمق سله شکنی طوری نباشد که به پیازهای زعفران اسیب برسد .
11. مبارزه با جوندگان به خصوص انواع موشها از اهمیت زیادی برخوردار است هرگونه سهل انگاری در این خصوص باعث از بین رفتن محصول و استقرار موشها در زمین می گردد . خرگوش و جوجه تیغی از جمله جانورانی هستند که از پیازهای زعفران تغذیه می کنند .
12. برداشت گل در ساعات اول روز ( 4 ـ 9 صبح ) موقعی که گلها به صورت غنچه باشند باید انجام گیرد .
13. در خشک کردن گلها باید دقت شود تا رنگ و عطر دلپذیرزعفران محفوظ بماند .
14. بهترین روش خشک کردن زعفران روش توسینگ یا خشک ردن اسپانیایی است که به وسیله هیتر و الک نسوز انجام می شود .
15. بالاخره زعفران باید در ظروف در بسته فلزی چوبی قلع دار یا شیشه ای در دار از نور و رطوبت و حرارت نگهداری شود .
بخش سوم : چندی از راهای افزایش حاصلخیزی خاک :
نقش ازت در گیاهان و حاصلخیزی خاک :
ازت جز ساختمان کلروفیل بوده و در اثر کمبود ان گیاه به زردی می گراید که این زردی ابتدا از برگهای پایینی و مسن شروع می شود .
کود اوره دارای 46 در صد ازت می باشد . از ترکیب امونیاک و گاز کربنیک به دست می اید و در صد ازت ان دو برابر ازت سولفات امنیوم می باشد .
شبدر قادر به تثبیت ازت از طریق همزیستی با ریزو بیوم است .
مصرف کود های ازتی جذب فسفر توسط گیاه را افزایش می دهند .
کودهای ازتی به دلیل حلالیت زیاد از ابشوئی تلف شده بنابراین کودهای ازتی را هرچه نزدیکتر به زمان کاشت و زمانی مه نیاز گیاه به ازت زیاد است مصرف شود .
معمولا کودهای ازته مقداری هنگام کاشت و مقداری به صورت سرک و پس از کاشت مصرف می شود .
کود ازتی با افزایش میزان شاخ و برگ و تعرق و نازک کردن اپیدرم حساسیت گیاه به بیماری را افزایش می دهد .
سولفات امونیوم دارای 21% ازت و 24 % گوگرد می باشد .
کود ازتی که بعد از گل دادن به غلات داده می شود مقدار پروتئین دانه را به میزان قابل توجهی افزایش می دهد و بدین ترتیب کیفیت نانوایی را بهبود می بخشد .
بیشتر ازت خاک در مواد الی خاک وجود دارد که به تدریج تجزیه شده و به فرم معدنی در می اید .
ازت به دو فرم NH4+ و انیونی NH3- از خاک به وسیله گیاهان جذب می شود .
عامل محدود کننده تولیدات کشاورزی ی ـ ازت زیرا معمولا میزان ازت خاک کمتر از مقدار مورد نیاز گیاه برأی تولید حداکثر محصول می باشد .
کمبود عنصر ازت میزان اسید امینه علوفه را کاهش می دهد . ازت عنصر اساسی برأی ساخت اسید امینه و پرو تئین است .
ازت معدنی در خاک به صورت هاک ازت عنصری ، ازت نیتراتی ، ازت امونیاکی و ازت الی وجود دارد .
تاثیر ازت در مقاومت گیاه به سرما ـ مقاومت گیاه را کاهش می دهد . زیرا باعث پر اب شدن سلولها و نازک شدن دیواره سلولی می شود .
در مناطق پر باران و خاک سبک مصرف کود ازته در چند نوبت توصیه می شود چون به دلیل بارندگی زیاد و نفوذ پذیری زیاد خاک سبک احتمال شستشوی ازت در این شرایط زیاد است و باید ازت را در چند نوبت به خاک اضافه کرد .
تلفات ازت در خاک های کشاورزی :
با وجود اثرات مفید کودهای شیمیایی در افزایش تولید محصولات مختلف زراعی و باغی در صورتی که استفاده از کودها به همراه اگاهی و علم و چگونگی کاربرد انها نباشد نتیجه حاصله چندان مطلوب نخواهد بود .
در زمانهای گذشته متخصصان و پژوهشگران علم گیاهی غالبا نمی توانستند که از مجموع کودهای ازته و ازت معدنی شده خاک فقط 50 % مخورد استفاده گیاه قرار می گیرد و ممکن است ازت به صورت گاز از خاک خارج و یا این که با اب ابیاری و باران از خاک خارج شود .
منبع اصلی ازت برأی گیاهان مواد الی خاک می باشد که از باقیمانده حیوان و گیاهان قبلی حاصل شده و به طور طبیعی و یا در نتیجه عمل انسان به خاک داده شده است .
معمولا کشت و کارهای صحیح و اصولی مقدار قابل توجهی از ازت را توسط گیاه از خاک خارج می شود با افزودن کودهای الی و باقیمانده گیاهی به خاک برگردانده می شود . اگر کود دامی تازه به صورت جامد یا مایع بلافاصله به داخل خاک برده شود نگرانی از بابت از دست رفتن ازت وجود نخواهد داشت .
در حال حاضر توصیه جهت حفظ تعادل ازت خاک ان است که بقاای گیاهی ، کود حیوان و کود سبز به زمین داده شود تا هم ازت خاک متعادل شود و هم مواد الی خاک باعث بهبود خواص فیزیکی خاک شود . البته این توصیه ای عام نیست . به عنوان مثال زیر خاک کردن بقایای گیاهی در نواحی که بیماری و افتی غالب وجود داشته باشد توصیه نمی شود .
حفاظت و افزایش بازده ازت موجود در خاک در درجه اول بستگی به حفاظت خاک از عوامل فرسایشی ، کم کردن تلفات به علت شستشو و ممانعت از تشکیل تکیبات ازتی فرار در خاک خواهد داشت . در ارتباط با فرسایش و جلوگیری از ان متاسفانه در کشور ما اقدامات موثری انجام نشده و پر شدن سدها ، جاری شدن سیل و پیشروی کویر و شنزارها معضلات و دشواری های فراوانی موجب شده است ، هر اینه در ایان جلوی صدمات فرسایش گرفته شود ، طبق براوردها زیان اقتصادی تلفات ازت نصف خواهد شد .
در ایران میزان تلفات به خصوص در نواحی مرطوب شمال ایران قابل توجه می باشد . در نواحی که مقدار بارندگی در حدود یک متر و بیشتر است ازت خاک می تواند تا اعماق بیشتر از عمق نفوذ ریشه مهاجرت کند . در این نواحی که خاک در اواخر پاییز یخ زده نیست بیشترین تلفات ازت انجام می گیرد . زیرا باران فراوانی باریده و درجه حرارت أتقدر نیست که تعرق و تبخیر تاثیر زیادی در مجموع اب خاک داشته باشد . در این وضعیت می توان با داشتن پوشش گیاهی که کربن انها زیاد است ( به مانند خانواده غلات ) از ازت خاک قبل از شستشو استفاده کرد .
در نواحی خشک تلفات ازت ناچیز است مگر در محصولاتی که ابیاری فراوانی نیاز دارند . برنج از جمله محصولاتی است که تلفات ازت در ان قابل توجه بوده و روش های کشت و کار برنج راهایی برأی تقلیل و کاهش تلفات ابشویی باق نمی گذارد . در نواحی خشک نیز قسمت اعظم تلفات ازت در فصل بارندگی و در غیبت و فقدان پوشش گیاهی صورت می گیرد .
مدیر:رضا خدادادی دانشجوی کارشناسی ارشد بیولوژی وبیوتکنولوژِی دانشگاه گرگان